Otaczał nas las. Był ogromny, niezmierzony. Znaliśmy tylko to miejsce. Aż pewno dnia pojawiła się jedna mała myśl.

 

 

Nie lubimy tego lasu. Nie lubimy jego zapachu. Tej wszechogarniającej zimnej obojętności na nas i nasz los. Tych czyhających z każdej strony niebezpiecznych zwierząt. Ta jedna mała myśl pojawiła się i zniknęła. Pojawiała się jednak częściej. I częściej. Mieliśmy wrażenie, że drzewa zawsze są przeciwko nam. Zasłaniają nam słońce, są olbrzymie, rozciągają swoje gałęzie i pokazują nam, że to one mają tutaj władzę. Myliły nam drogę. Kiedy zapadł zmrok dudniły i szeleściły tak, że zaczęliśmy się ich bać. Wtem z ciekawości wykonaliśmy pierwszy ruch ostrym narzędziem. Olbrzymie drzewo stało tam dalej, ale ślad pozostał.  Później drugi ruch ostrym narzędziem. Aż wreszcie pozbyliśmy się ich. Na słonecznym skrawku odzyskanego terenu było wreszcie jasno. Mogliśmy grzać swoje ciało w promieniach słońca. Nagle pojawił się pierwszy silniejszy podmuch wiatru, pierwsza ulewa. Drzewa już nas nie chroniły. Zostaliśmy sami. Aby przeżyć z myśliwych zmieniliśmy się w rolników. Nowa przestrzeń stała się atrakcyjnym miejscem dla innych zwierząt. Wraz z nimi na ich sierści przenoszone były nasiona roślin, które nie mogły wyrosnąć w cieniu wielkich drzew. W ten sposób powstały w łąki.

Łąką można nazwać wszelkie występujące na Ziemi zbiorowiska trawiaste. Zalicza się do nich występujące u nas murawy kserotermiczne, napiaskowe i bliźniczkowe oraz niektóre zbiorowiska roślinności szuwarowej i torfowiskowej. W zależności od stopnia antropresji wyróżnia się trzy rodzaje łąk:

·         łąki naturalne - występują w deltach rzek i w wyższych piętrach gór (hale powyżej piętra kosówki),

·         łąki półnaturalne- zależne od koszenia lub wypasu zwierząt, co zapobiega ich sukcesji,

·   łąki uprawne- powstające przez zaorywanie starej darni i obsiewanie ziemi mieszankami traw o uproszczonym składzie gatunkowym.

Ze względu na czas użytkowania wyróżnia się: łąki trwałe lub przemienne. W tym ze względu na produktywność i intensywność użytkowania: łąki małowartościowe, niskoproduktywne i intensywne. Łąki różnią się także miejscem siedliska. W Polsce występują: łąki grądowe (położone są w suchych miejscach), zalewne zwane również łęgami (położone w dolinach rzek) oraz bagienne i pobagienne zwane bielawami lub murszowiskami (położone w miejscach o wysokim wód).                               Trawy stanowią główny komponent dla roślinności łąk i pastwisk. Liczą około 10 tys. gatunków. W Polsce występuje ponad 150 ich rodzajów. Należą do nich także zboża. Trawy posiadają niezwykłą zdolność do wielokrotnego odrastania w czasie wegetacji. Ich rozbudowany system korzeniowy stwarza możliwość wypuszczania nowych pędów bocznych i tworzenia zbitej darni. Część naziemna stanowi 30% ich masy, 70% to rozległy, splątany system korzeni. Dzięki temu trawy mogą się rozmnażać wegetatywnie, czyli bezpłciowo wypuszczając ciągle nowe pędy. Na otwartej przestrzeni wiatr przenosi nasiona traw na inne tereny. Trawy są roślinami o niewielkich wymaganiach siedliskowych. W Polsce na łąkach spotkamy głównie:

  

·         tymotkę łąkową (Phleum pratense)

·         wyczyniec łąkowy (Alopecurus pratensis),

·         kostrzewę łąkową (Festuca pratencis),

·         kupkówkę pospolitą (Dactylis glomerata),

·         wiechlinę łąkową (Poa pratensis),

·         życicę trwałą (Lolium perenne),

·         tomkę wonną (Anthoxanthum odoratum),

·         mozgę trzcinowatą (Phalaris arundinacea),

·         drżączkę średnią (Briza media),

·         śmiałek darniowy (Deschampsia caespitosa),

·         wełnianka wąskolistna (Eriophorum angustifolium),

·         kosmatkę polną (Luzula campestris).

 

 

Monokulturowe uprawy, nadmierne używanie środków chemicznych, usuwanie  śródpolnych miedz i zadrzewień, wielkoprzemysłowa hodowla zwierząt skutkują dziś w Europie intensywnym wymieraniem gatunków. Chemiczne zwalczanie chwastów niszczy popularne niegdyś roślin jak kąkol czy miłek letni. Dziś w naszym kraju od środowisk krajobrazu rolniczego zależnych jest 150 gatunków ptaków. W ciągu ostatnich 30 lat populacja skowronków zmniejszyła się o ponad 80%, natomiast mazurki niemal wyginęły. Nie tylko intensyfikacja rolnictwa, ale również zaniechanie rolniczego użytkowania może niekorzystnie wpływać na gatunki związane z krajobrazem rolniczym. Ornitolodzy mawiają, że najlepszym przyjacielem ptaka, jest krowa. Wydawać by się mogło, że tak duże zwierzę, stratuje ptactwo, jednak tak się nie dzieje. Krowy utrzymują niską roślinność na łąkach, a deptanie przez nich łąki tworzy drobnokępkową strukturę łąki. Ponadto odchody zwierząt przyciągają wiele owadów, którymi odżywiają się ptaki. Na skutek zaniechania wykaszania i wypasu bydła z łąk, zanikło wiele stanowisk rzadkich ptaków: rycyka, krwawo dzioba, kulika wielkiego, wodniczki. Zmniejszyła się także liczebność kszyka i czajki. Zarastające łąki są niedostępne dla bocianów, gęsi, myszołowów, kań, błotniaków, czy choćby orlików krzykliwych. Trudno jest im polować wśród wysokich roślin. Bioróżnorodności łąk zagraża wypalanie traw. Gleba pozbawiona naturalnej pokrywy roślinnej szybciej ulega erozji i łowieje. W ogniu zniszczeniu ulega całe bogactwo przyrody.

 Na naszych polach można znaleźć śródpolne zarośla i zakrzaczenia, oczka wodne, bagna. Są ostoją cennych i rzadkich roślin, siedliskiem wielu gatunków ptaków, owadów i zwierząt. Aby zmniejszyć zagrożenie bioróżnorodności łąk należy:

·     zrezygnować ze stosowania chemicznych środków ochrony roślin na brzegach pól, przy zadrzewieniach, aby w ten sposób poprawić warunki żerowania gatunków mających swe remizy w tych miejscach,

·        opóźnić prace polowe, a w szczególności koszenie użytków zielonych do czasu wyprowadzenia legów wiosennych przez ptaki,

·        pozostawić fragmenty odłogowanych pól, aby ptaki i inne grupy zwierząt miały więcej pożywienia,

·        kosić opuszczone i nieużywane łąki w celu przeciwdziałania naturalnej sukcesji

·        zakładać miedze, wprowadzać zieleni buforowej wzdłuż cieków wodnych, pasów śródpolnych zadrzewień,

·        odtworzyć dawne oczka wodne, mokradła w celu poprawy stosunków wodnych i zaprzestać nawożenia ich najbliższego otoczenia.

 

            Przyroda daje każdej istocie prawo do życia. Warto to  szanować. Kluczem do zachowania bioróżnorodności naszych łąk jest ich rozsądne użytkowanie. Jesteśmy odpowiedzialni za stworzenie łąk i ich ochronę. Dalsze użytkowanie powinno być prowadzone na umiarkowanym poziomie. Tylko takie działanie pozwoli nam jak najdłużej cieszyć się pięknym krajobrazem łąk oraz obserwowaniem życia zwierząt, które na ich żyją.